Türk tarihinin ilk kadın hükümdarı; Tomris Hatun
Herodot’a göre, Pers ordusu Babil’i ele geçirdikten sonra yeni topraklar kazanmak için Saka toprakları üzerine sefere çıkmıştır. Tomris hatun barışçıl bir politika izlemesine rağmen, Pers İmparatoru Büyük Kiros durmaksızın akınlar düzenliyor ancak karşılığında yanmış tarlalar ve zehirli su kuyularından başka bir şey ellerine geçmiyor ve askerlerini geri döndürmek zorunda kalıyordu.
Sakaların yıldırma taktiği olarak görülen bu hareket, Persleri epeyce yorar ve başka bir yol denemek isteyen Büyük Kiros kurnazca bir fikirle Tomris hatunun karşısına çıkar. Kendisiyle evlenmesi takdirinde daha fazla savaş olmayacağını vadeden Kiros, oldukça akıllı olan Tomris hatunu kandıramaz.
Ettiği teklifin reddedilmesi üzerine rahat duramayan Pers imparatoru hileyle Sakalara boyun eğdiremeyince asıl niyetini ortaya çıkarır ve Aras nehri üzerine ordularını getirir. Nehrin geçilebilmesi için köprü inşa ettirmekten bile kaçınmayan bu hırs küpü imparator aynı zamanda ilginç bir silah da kullanmaktan çekinmez.
Bu silah ise eğitilmiş köpeklerdir ve savaş mevzilerine yerleştirir. Bir müddet sonra Tomris hatun, Büyük Kiros’a elçi gönderir ve ona kendilerine saldırmaktan vazgeçmelerini bildirir. Eğer vazgeçmezse Saka ordusuna doğru yoluna devam etmesini söylemekten kaçınmaz.
Bu sefer geri çekilerek yıldırma taktiğinin sonuç vermeyeceğini düşünen Tomris hatun, büyük bir mevzi seçip ordunun gelmesini bekler.
İki düşman ordu arasına eğlence çadırı yerleştiren Kiros, Pers ordusunun zayıf güçteki askerlerini bu ziyafetin başına bırakır ve içerisine güzel kadınlar, yiyecekler ve şarap yerleştirmiştir.
Bu çadıra saldırı düzenleyen Sakalar birkaç Pers öldürür ve eğlenceye devam ederler. Kiros, yaptığı taktik de başarı sağlar ve o çadırın içinde olan Tomris Hatun’un oğlu Spargapises’i de gafil avlayarak öldürür.
"Kana susamış Büyük Kiros!"
Oğlunun ölüm haberi sonucu yıkılan ancak mücadeleye devam eden Tomris hatun şu sözleri sarf eder; “Kana susamış Büyük Kiros! Sen oğlumu mertlikle değil ona içirdikçe sarhoş ettiğin şarapla öldürdün. Güneşe yemin ederim ki seni kanla doyuracağım!”.
Kiros bu tehdide kulak asmayınca Sakalar tarafından savaş hazırlıkları başlamıştır. Amcasını da katleden Perslere kini oğlunun öldürülmesiyle daha da güçlenen bu kadın hükümdar, ertesi gün sert bir savaşa girer.
Saka Türklerinin ilk kadın hükümdarı Tomris, atlarını ölüme sürecek olan askerlerinin önünde durarak yürekleri titreten bir ses ile “geride sadece bizler kaldık. Birçoğu kadınlardan, tıpkı erkeği kadar yiğit kadınlardan oluşan halk ve ordu”.
Perslerin esareti altına girmemekte kararlı olan Tomris Hatun ve Saka ordusu hepsi aynı anda coşkuyla haykırarak ant ettiler.
O anları bir de Herodot'tan dinleyin
Her yerde kahraman kadınların çığlıkları yankılanıyordu ve önde Tomris hatun, arkada cesur savaşçıları savaşa doğru gidiyorlardı. “Yeryüzü daha önce, böylesine bir ölüm arzulu at süren millete tanık olmamıştı” diyor Herodot.
Bir tarafta 9 bin kadın olmak üzere 13 bin askerlik Saka ordusu, diğer tarafta 100 bin askerli Pers ordusu yer almıştır.
Her iki düşman ordu uzun bir süre birbirleri üzerinde üstünlük sağlayamamıştır. Perslerin en çevik askeri birliği olan Ölümsüzlere karşı Sakaların ok atmakta ustaca maharetleri onları bozguna uğratır.
Çeşitli kaynaklarda Sakalara özgü savaş taktikleri olarak turan, kurt oyunu ve hilal taktiği adı verilen bozkır savaş stratejileriyle galibiyet sağlanır.
Ölenler arasında Pers kralı Büyük Kiros da yer alır. Tomris hatun elinde kan dolu bir çuvalla gezerek savaş alanında Kiros’un cansız bedenini bulup kafasını keser ve içine koyar, daha sonra şu sözleri sarf eder; “Sağ salim savaştan zaferle çıktım ama sen oğlumu hileyle öldürdün. Şimdi sana verdiğim sözü tutuyorum. Hayatında kan içmeye asla doymadın, şimdi benim elimden kana doyuyorsun”.